Vì sao người Đức bình thản trước suy thoái kinh tế?
Đức là một trong những nền kinh tế phát triển chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của cuộc khủng hoảng toàn cầu. Tuy nhiên, tại sao mọi người dân nước này lại điềm tĩnh trước thực tế đó?
Khủng hoảng kinh tế đã và đang tiếp tục gây tổn thất khắp châu Âu. Bạo lực đường phố xảy ra khắp nước Pháp và Anh quốc. Nhưng Đức vẫn giữ vẻ điềm tĩnh. Trong khi kinh tế được dự báo sụt giảm 5,3% năm nay so với mức 4% ở Mỹ, 3,7% tại Anh và 3,3% ở Pháp, người Đức dường như nằm ngoài sự lo lắng về viễn cảnh chờ đợi.
Khi nhiệt độ mùa xuân cuối cùng đã tới vào cuối tháng 3, những nhà hàng vỉa hè ở Berlin chật cứng người. Tiêu dùng bắt đầu tăng mạnh, doanh thu bán ô tô trong tháng 3 tăng 40% so với cùng kỳ năm trước nhờ sáng kiến thương mại của chính phủ cùng với gói kích thích tài chính.
Chỉ 13% người Đức được hỏi nói rằng, khả năng tài chính cá nhân của họ có thể bị ảnh hưởng vì khủng hoảng. Kế hoạch biểu tình tại Berlin vào cuối tháng 3 chỉ thu hút được vài nghìn người phản đối toàn cầu hoá và những thành viên cánh tả.
"Tại sao mọi thứ vẫn yên ả?”, tờ báo Frankfurter Allgemeine đưa ra câu hỏi này trong số xuất bản gần đây, chủ yếu bàn về nội dung người Đức có thể “khoanh tay” trước cuộc suy thoái được coi là tồi tệ nhất trong vòng 60 năm nay.
Lý do chính khiến hầu hết người Đức không cảm nhận thấy tác động khủng hoảng đơn giản là vì họ không bị ảnh hưởng. Tỉ lệ thất nghiệp ở mức 8,6% trong tháng 3 (tháng 12 năm trước là 7,4%) vẫn khá thấp so với thời điểm đầu thập niên 80.
Các ngân hàng Đức nằm trong số những nhà đầu tư lớn nhất vào tài sản xấu ở Mỹ nhưng lại có ít tác động trở lại với người dân bản địa. Họ không chứng kiến sự bùng nổ bong bóng ở giá bất động sản hay tăng trưởng chóng mặt của tín dụng tiêu dùng - những thực tế giờ đây đang làm người Mỹ, Anh, Ireland hay Tây Ban Nha khốn đốn.
Và, cho dù thị trường chứng khoán Đức giảm 41% so với thời kỳ đỉnh cao, nó cũng ảnh hưởng không lớn tới nhà đầu tư cá nhân, người về hưu thì phụ thuộc vào các chính sách lương hưu và bảo hiểm nhân thọ của quốc gia.
Tận hưởng ngày vui
Hơn cả, hầu hết người Đức lại cảm thấy sung sướng vì nhiều thứ họ chưa từng chứng kiến trong thập niên qua. Thậm chí gần đây có tăng, nhưng tỉ lệ thất nghiệp ở Đức vẫn kém xa so với đỉnh điểm năm 2005 ở con số 12,6%. Sau nhiều năm cắt giảm chi phí, các nghiệp đoàn cuối cùng đã đàm phán thành công trong việc tăng lương. Tiền lương trung bình mới nhất gần đây người lao động Đức được hưởng ở mức cao nhất trong 13 năm. Giá năng lượng sụt giảm, kế hoạch kích cầu thông qua giảm thuế cũng tạo tâm lý phấn khởi cho dân bản địa.
Thậm chí suy thoái bắt đầu ảnh hưởng tới Đức - chủ yếu do sự lao dốc trong xuất khẩu (chiếm chừng 40% GDP) thì người Đức vẫn luôn tin tưởng vào hệ thống phúc lợi xã hội họ được hưởng, sẽ bọc lót cho họ, tránh cho họ những tác động xấu từ Mỹ, chỉ số ít người lao động Đức lo lắng về việc mất bảo hiểm y tế.
Việc làm ở Đức chậm biến mất, thông qua chính sách bảo vệ công nhân. Tình trạng thất nghiệp ở ngành xuất khẩu, đặc biệt trong sản xuất ô tô và máy móc, được cố gắng giữ ở mức thấp có thể nhờ quyết định mở rộng trợ cấp từ chính phủ dành cho 50.000 công ty, để họ giữ lại hơn 1 triệu lao động thậm chí hãng không có nhiều việc để làm.
Hơn nữa, một cuộc tổng tuyển cử sẽ diễn ra vào tháng 9, chính phủ liên minh của Thủ tướng Angela Mer-kel càng phải nỗ lực giữ vững thị trường việc làm cũng như những công ty lớn ở Đức, do quan ngại tỉ lệ thất nghiệp lớn có thể đem lại chiến thắng cho liên minh cánh tả.
Một thực tế nữa giúp người Đức giữ được bình tĩnh trong cơn suy thoái, đó là quan niệm bất kỳ những gì xảy ra, họ đã trải qua. Người Đức đã nếm trải dư vị thất nghiệp tồi tệ hơn nhiều mức 11,6% dự đoán cho năm 2010, họ cũng không còn lạ lẫm hay bất ngờ trước tình trạng suy thoái kinh tế gần đây bởi những năm 90, đầu 2000 họ đã từng trải.
Nghịch lý là, trong khi toàn cầu chao đảo vì khủng hoảng, giờ đây, nhiều người Đức lại có thể ngủ ngon hơn, đặc biệt là khi có gần một nửa số người được nhận trợ cấp từ chính phủ, lương hưu hay các chính sách phúc lợi xã hội khác.
Con đường hoa hồng sẽ được thử thách trong những tháng tới khi tình trạng không trả được nợ hay thất nghiệp tăng cao hơn, sự sụt giảm trong xuất khẩu ở Đức thậm chí có thể lan sang cả tới năm sau. Nhưng từ nay tới khi ấy, nền kinh tế lớn nhất châu Âu sẽ không để cho lo lắng suy thoái cướp đi “một ngày vui sống” của người dân.