Phát hiện những dấu hiệu bóc lột
Ngày 28/7/2026, ZDF công bố phóng sự điều tra liên quan đến tình trạng một số học viên điều dưỡng nước ngoài, trong đó có người Việt, bị bóc lột trong quá trình học nghề tại Đức.
Theo ZDF, giữa tháng 7/2026, Cảnh sát Berlin đã triển khai chiến dịch "Hope" nhằm phát hiện các hành vi buôn người và bóc lột lao động. Đối tượng được chú ý là những lao động nhập cư và học viên học nghề vốn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào doanh nghiệp tiếp nhận và các đơn vị môi giới.
"10 người trong một phòng"
Phóng sự phản ánh trường hợp của một nhóm học viên Việt Nam tại bang Thüringen.
Theo lời kể của các học viên, có thời điểm 10 người phải sống chung trong một căn phòng nhỏ, cùng sử dụng bếp và nhà vệ sinh với rất nhiều người khác. Điều kiện sinh hoạt chật chội kéo dài trong khi họ vẫn phải đi học và làm việc mỗi ngày.
Không chỉ vậy, nhiều người cho biết nhiều tháng liên tiếp không được trả đủ tiền lương, nhưng vẫn buộc phải tiếp tục làm việc vì lo sợ mất hợp đồng đào tạo.
Một học viên tên Hùng chia sẻ rằng nhiều người Việt không dám lên tiếng vì xấu hổ, không biết tìm ai giúp đỡ và đặc biệt lo ngại việc khiếu nại sẽ ảnh hưởng đến cơ hội ở lại Đức.
Chương trình đào tạo không như cam kết
Không chỉ điều kiện làm việc, chất lượng đào tạo cũng khiến nhiều học viên thất vọng.
Theo phản ánh trong phóng sự, các lớp học tiếng Đức không đáp ứng yêu cầu, chương trình đào tạo không đúng như những gì đã được giới thiệu trước khi sang Đức, trong khi tiền lương nhiều lần bị chậm hoặc không được thanh toán đầy đủ.
Một học viên khác tên Tâm cho biết sau khi yêu cầu doanh nghiệp thanh toán khoản lương còn thiếu, anh được đưa một văn bản chấm dứt hợp đồng. Do không hiểu hết nội dung bằng tiếng Đức, anh đã ký.
Hậu quả là hợp đồng đào tạo bị chấm dứt, kéo theo nguy cơ mất quyền cư trú vì giấy phép lưu trú của anh gắn trực tiếp với chương trình học nghề.
Khi mọi thứ đều phụ thuộc vào doanh nghiệp
Theo nhà khoa học xã hội Dorothea Czarnecki, người nhiều năm nghiên cứu về tuyển dụng lao động Việt Nam sang Đức, đây không phải là hiện tượng cá biệt.
Bà cho rằng nhiều học viên ngay từ khi đặt chân tới Đức đã phụ thuộc gần như hoàn toàn vào doanh nghiệp và đơn vị môi giới. Nơi ở, việc làm, thu nhập và tình trạng cư trú đều gắn với cùng một hệ thống.
Chính sự phụ thuộc đó khiến nhiều người ngần ngại lên tiếng khi quyền lợi bị xâm phạm vì sợ mất việc, mất nơi ở và cuối cùng là mất luôn cơ hội tiếp tục sinh sống tại Đức.
Áp lực từ những khoản nợ hàng chục nghìn euro
Theo các cuộc điều tra trước đây của rbb và Tagesschau, nhiều gia đình tại Việt Nam phải vay từ vài nghìn đến hàng chục nghìn euro để chi trả phí môi giới, học tiếng, làm hồ sơ và xin thị thực.
Trong một số trường hợp được ghi nhận, tổng chi phí có thể lên tới 20.000 euro.
Áp lực trả nợ khiến nhiều học viên chấp nhận tiếp tục làm việc trong điều kiện không đúng như cam kết vì không còn lựa chọn nào khác.
Đây cũng là lý do các tổ chức công đoàn và nhiều chuyên gia liên tục kêu gọi siết chặt hoạt động môi giới lao động quốc tế, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp tuyển dụng phải chịu chi phí tuyển dụng thay vì đẩy gánh nặng sang người lao động.
Đức vẫn đang thiếu học viên học nghề
Điều đáng chú ý là trong khi nhiều học viên gặp khó khăn, nước Đức vẫn thiếu nghiêm trọng lao động học nghề.
Theo Cơ quan Việc làm Liên bang Đức (Bundesagentur für Arbeit), đến cuối tháng 9/2025 vẫn còn khoảng 54.000 vị trí học nghề chưa tuyển được người, đặc biệt trong các lĩnh vực điều dưỡng, thủ công và nhà hàng – khách sạn.
Nhiều chuyên gia nhận định, để giải quyết bài toán thiếu nhân lực, Đức không chỉ cần thu hút lao động nước ngoài mà còn phải xây dựng một hệ thống tuyển dụng minh bạch hơn, kiểm soát chặt hoạt động môi giới và tăng cường cơ chế bảo vệ người lao động.
Cơ hội vẫn còn, nhưng cần tỉnh táo
Điểm tích cực là những học viên Việt Nam được nhắc đến trong phóng sự cuối cùng đều tìm được nơi đào tạo mới. Tuy nhiên, chỉ một người có thể tiếp tục theo đúng ngành điều dưỡng như dự định ban đầu.
Vụ việc là lời nhắc nhở rằng cơ hội học nghề và làm việc tại Đức vẫn rất lớn, nhưng người lao động cần tìm hiểu kỹ thông tin, lựa chọn đơn vị môi giới uy tín, đọc kỹ hợp đồng trước khi ký và chủ động tìm đến các cơ quan chức năng hoặc tổ chức hỗ trợ khi quyền lợi bị xâm phạm.
Giấc mơ lập nghiệp ở Đức hoàn toàn có thể trở thành hiện thực, nhưng chỉ khi được xây dựng trên nền tảng của sự minh bạch, tôn trọng pháp luật và bảo vệ quyền lợi của người lao động.
Nguồn tham khảo: ZDF, Bundestag, Tagesschau, Bundesagentur für Arbeit.
Ý kiến bạn đọc